Ochrona przeciwprzepięciowa i odgromowa

Ochrona przeciwprzepięciowa i odgromowa – część 2

Ochrona przeciwprzepięciowa i odgromowa, druga część artykułu wyjaśniającego najważniejsze informację. Ochronę przed przepięciami atmosferycznymi i łączeniowymi można zapewnić stosując ochronniki przeciwprzepięciowe (ograniczniki) oraz wykonując ekwipotencjalizację, czyli połączenie wyrównawcze wszystkich metalowych elementów konstrukcyjnych budynku i instalacji z uziemieniem.


Gdzie zamontować ochronniki?

Istotne jest, aby dobrze zabezpieczyćpoczątek instalacji w budynku. W związku z powyższym ochronniki montuję się w złączu elektrycznym lub w rozdzielnicy głównej. Jeżeli nie ma tam miejsca, instaluję się w dodatkowej skrzynce rozdzielczej obok. Każdy z nich wkłada się między przewód fazowy i uziom (szyna uziemiająca), oraz między przewód neutralny N i uziom. W przypadku pojawienia się niebezpiecznego napięcia ochronnik zwiera na krótko instalację, aby nie pojawiło się ono na chronionym odbiorniku.

Jak zresetować instalację?

Przywrócenie działania instalacji elektrycznej następuje po wciśnięciu odpowiedniego przycisku (analogicznie jak w bezpiecznikach automatycznych) lub po wymianie uszkodzonej specjalnej wkładki – elementu warystorowego. Ponieważ zadziałanie ochronnika nie powoduje zakłóceń w funkcjonowaniu instalacji elektrycznej, może pozostać niezauważone (produkowane są także urządzenia informujące o uszkodzeniu wkładki za pomocą sygnału dźwiękowego lub świetlnego). Należy więc po każdej burzy sprawdzić, czy aparat zadziałał i ewentualnie wymienić w nim wkładkę. Opisane zabezpieczenie określa się jest jako pierwszy stopień ochrony (za pomocą ochronników klasy B).

Ochronniki drugiego stopnia – ochrona i zadania

Zadaniem ochronników drugiego stopnia ochrony (za pomocą ochronników klay C) jest ograniczenie udarów przepuszczonych przez ochronniki klasy B. Ochronniki przepięć instaluje się w tym przypadku w miejscach rozgałęzienia się instalacji w budynku (tablice piętrowe). Aby taki układ dwóch zabezpieczeń działał prawidłowo, trzeba zachować dostateczne odstępy pomiędzy pierwszym i drugim stopniem ochrony.

Jeżeli instalacja elektryczna w budynku jest 5 przewodowa (przewody fazowe L1, L2, L3, przewód neutralny N i ochronny PE). To minimalna odległość między pierwszym i drugim stopniem ochrony powinna wynosić 15 metrów. Jeżeli instalacja jest 4 przewodowa (L1, L2, L3, N) a przewód PE występuje osobno, to od­ległość ta musi wynosić minimum 5 metrów, przy założeniu że linia PE odsunięta jest od kabla 4 przewodowego o minimum 1 metr. W przeciwnym wypadku konieczne staje się zamontowanie dodatkowo układu indukcyjnego koordynującego działanie obu stopni zabezpieczeń. Ochronniki przepięć instalowane w gniazdach i puszkach lub bezpośrednio w chro­nionych urządzeniach noszą miano urządzeń klasy D.

Ochrona przeciwprzepięciowa w instalacji

Ochrona przepięć w linii przesyłającej sygnał telekomunikacyjny lub antenowy polega na zainstalowaniu układu ochronnego bezpośrednio przed danym urządzeniem np. telewizorem, komputerem, faxem. Układ taki chroni przed przepięciami dochodzącymi z instalacji elektrycznej i instalacji przesyłającej sygnał. Jest szczególnie przydatny w wolnostojących domach z indywidualną anteną na dachu.

Ochronniki zastosowane w instalacji elektrycznej jako pierwszy stopień ochrony ograniczają przepięcia do ok. 4 kV. Ochronniki drugiego stopnia ograniczają prze­pięcia do ok. 1,5 kV, a trzeciego stopnia – do ok. 1 kV.

Podczas wyładowania atmosferycznego w budynek ok. 50% prądu piorunowego po­płynie do uziomu, a pozostała część do instalacji elektryczne) i teletechnicznej. Ochrona przeciwprzepięciowa i odgromowa i jego układ zabezpieczający jednostopniowy stosuje się głównie w małych obiektach bez instalacji piorunochronnej. Instaluje się wtedy ograniczniki klasy C. W budynkach z instalacją piorunochronną stosuje się układ wielostopniowy.

Ochrona odgromowa w instalacji elektrycznej

Dobrze jest, jeżeli uziemić maszt antenowy wysoko na dachu. Jeżeli instalacja odgromowa istnieje, to maszt powinien być z nią połączony. Jeśli nie, powinno się zastosować linkę miedzianą o przekroju 16 mm2 podłączoną wprost do uziomu pionowego lub poziomego w ziemi. Jeżeli maszt antenowy ma odciągi prze­wodzące (drut, linka), to one też powinny być uziemione.

Warto zdać sobie sprawę jak skuteczna jest taka ochrona. Jeżeli maszt antenowy jest dobrze uziemiony i zainstalowany jest ogranicznik przepięć przy telewizorze, to ude­rzenie pioruna w maszt antenowy nie powinno spowodować uszkodzeń i pożaru. Skutki oddziaływań elektryczności statycznej można ograniczyć uziemiając elementy gromadzące ładunek elektrostatyczny. Warto też wiedzieć, że duża wilgotność powietrza powyżej 70% zmniejsza w dużym stopniu to zjawisko.